Bilgi, günümüzde yalnızca eğitim ve araştırma için değil, aynı zamanda bireylerin sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimi için de vazgeçilmez bir kaynaktır. Dijital dönüşümün hızla arttığı günümüzde, bilgiye erişim, bireylerin yaşam kalitesini artıran, toplumsal katılımı teşvik eden ve karar alma süreçlerini destekleyen önemli bir araç haline gelmiştir. Bununla birlikte, bilgiye erişimde eşitliği sağlamak, özellikle engelli bireyler, yaşlılar, farklı dil ve kültür gruplarına mensup insanlar için hala önemli bir zorluk teşkil etmektedir. Kütüphaneler, bu noktada bilgiye erişimde eşit fırsatlar sunmayı amaçlayan önemli kurumlar olarak ön plana çıkmaktadır. Kütüphaneler, yalnızca fiziksel ve dijital kaynak sağlamakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal etkinlikler, eğitim programları ve bilgi okuryazarlığı dersleri ile toplumun her kesimine hizmet eder. Bu nedenle, kütüphanelerin erişilebilirlik ve kapsayıcılık açısından güçlendirilmesi, bilgiye erişimde eşitliği sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir. Çalışmanın amacı, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin kütüphane hizmetlerinde erişilebilirlik ve kapsayıcılığı nasıl artırabileceğini incelemektir. YZ’nin sunduğu fırsatlar ve uygulama alanları detaylı bir şekilde ele alınarak, özellikle engelli bireyler (görme engelli, işitme engelli, fiziksel engelli bireyler) ve yaşlılar gibi dezavantajlı grupların kütüphane hizmetlerine erişimindeki kolaylıklar tartışılacaktır. YZ’nin sesli komut sistemleri, metinden konuşmaya dönüştürme yazılımları, otomatik çeviri araçları ve görsel tanıma teknolojileri gibi araçlar, engelli bireylerin ve yaşlıların kütüphane kaynaklarına erişimini nasıl daha kolay ve etkili hale getirebileceği örneklerle açıklanacaktır. Kapsayıcılık açısından ise, YZ teknolojilerinin farklı dil, kültür, yaş, cinsiyet ve sosyo-ekonomik grupların kütüphane hizmetlerinden eşit şekilde yararlanabilmesini nasıl destekleyebileceği araştırılacaktır. YZ destekli otomatik çeviri araçları, dil engellerini ortadan kaldırmak ve farklı kültürlere ait içeriği kullanıcılar için daha ulaşılabilir hale getirmek konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, kişiselleştirilmiş kütüphane hizmetleri sunarak, kullanıcıların bilgiye daha kolay ve hızlı bir şekilde erişmelerini sağlayan akıllı sistemlerin etkisi de değerlendirilecektir. Çalışmanın sonucunda, YZ teknolojilerinin kütüphane hizmetlerinde erişilebilirlik ve kapsayıcılığı artırma konusunda sunduğu fırsatlar ile birlikte, bu teknolojilerin uygulanmasında karşılaşılabilecek zorluklar da tartışılacaktır. Teknolojik altyapının güçlendirilmesi, eğitimli personel desteği ve etik sorunların çözülmesi gibi faktörler, YZ'nin etkin bir şekilde kullanılabilmesi için dikkate alınması gereken unsurlar olacaktır. Sonuç olarak, YZ, kütüphane hizmetlerinde bilgiye erişimde eşitliği sağlamak için güçlü bir araç olarak değerlendirilecektir.
